Kod Turske Mačke

Rezignacija (XXXIV)

Raša Todosijević, 9 Maj 2010 (nedovršen)

Znao sam jednog tipa koga smo svi zvali Buda, Bule Sitinina, Bule Telepatija ili, onako drugarski: Bulenceee. Bulence je iz nepoznatih razloga svoje pravo ime krio ko' zmija noge. Buda beše kratkovid ali nije voleo da ga drugi vide da nosi naočare. Naokolo se govorkalo da on ima nešto mladju sestru Tanju ili Tatjanu koja živi u Parizu. Kaža veli da je Tanja u Požarevcu završila gimnaziju sa odličnim uspehom, da je vrsna krojačica, prava pravcata umetnica, mal’ ne Koko Šanel, ali da se od veštog šića i poštenog rada u tudjini ne može pristojno živeti pa se ona, eto, povremeno baca u promet, što za Francuskinje, kako se misli, i nije neka sramota.

Cher Maître beše esteta, pesnička duša i vlasnik kafića u našem susedstvu: tamo gore na Senjaku. Ponesen čarolijama petparačkih romana on je toj uljudjenoj rupetini nadenuo romantično ime: »Kod turske mačke». Da je Beograd kojim slučajem liberalni velegrad Bule bi sigurno u svoj lokal uveo nargile, doneo bi meke minderluke, šarene lustere, rezbarene stolove i ostale orijentalne andramolje.

Kad god bih svratio u njegov kafić, a tu sam nekoć umeo češće da navraćam, on bi mi prilazio i uvek nanovo postavljao isto pitanje: «Dobar dan gospodine, da li ste vi kod mene prvi put?» Ne sačekavši ni da zinem nit’ da bilo šta smisleno uzvratim na njegovo uvrnuto pitanje, on bi svojim otegnuto žovijalnim smejuljenjem - kao da je u bog zna kakvoj prednosti u odnosu na moju malenkost - opet ponovio: «Gospodine, da li ste vi zaista ovde prvi put?»

Ili bratac nije pamtio fizionomije il' uvek beše spreman na bezvezno čeretanje ne bi li iz neopreznog gosta iscedio kakvu pojedinost od znatne koristi za državnu bezbednost kojoj je sveopšti napredak narodnog progresa bio jedno krajnje neredovno i djavolski opasno stanje stvari.

Sve dok oko nas nije počela da se šunja razroka beda, inflacija a potom i rat Buda beše ponosan na svoju «tursku mačku». Elem - a verujem da pogadjate u kom grmu leži zec - znajući da se rat vodi za našu stvar, Pro Patria, gazda je jednog vedrog majskog dana, blenući u svoju krasno namolovanu firmu, mudro zaključio da je neumesno da mu se lokal i dalje zove «Kod turske mačke». «U današnjim okolnostim - zaključi naš Mucius Scevola - turska mačka ne pije vodu». Kad je sva moguća rešenja svalio na vražji kantar svakodnevnice i podvukao nemilosrdnu finansijsku crtu, dodje mu nekako zgodno da kafiću nadene neko žešće ime.

U neodredjenom trenutku verske ekstaze, verovatno potaknute flašom viskija, Budi na uvo šanu tajanstveni glas koji mu reče da se mane sumnji i glupih nedoumica i da kafić «Kod Turske Mačke» odmah prekrsti u «San Kventin»; Glas mu zatim naloži da svoj mladalački ponos, svoju svetlosmedju kovrdjavu kosu, nalik kakvoj raspusnoj senjačkoj pudlici il’ afro frizuri one šezdesetosmaške bundžike Andjele Dejvis, ošiša ravno na nularicu. Kad je reč o novom nazivu kafića on tu nije imao za uzor uzvišena mučeništva i mitsku doslednost rane hriščanske neo avangarde, niti pak onog svetog Kventina, sina senatora Zenoa sa severa rimske Galije, tačnije, iz tamo neke bezvezne Belgike. Dakle, kafedžiji nije mogao da se pozove na bezglavog Kventina za koga on, uistinu, nikad nije ni čuo - već se Buda, Bule Sitnina, provereni senjački taster oduševljavao, ako se to uopšte tako može reći, nesretnim detinjstvom i beletrističkim fantazijama Kerila Česmena, izblamiranog nadimkom Bandit Crvenog Svetla.

Gospodin Česmen se u kalifornijskom zatvoru sagradjenom tik uz mestašce San Quentin godinama žilavo borio da odloži izvršenje dosudjene mu smrtne kazne. Usput se potrudio da zahvati lep ali, u krajnjoj liniji, za njegovu dalju spisateljsku uzbrdicu, beskoristan predsmrtni imetak, objavivši u velikom tiražu svoje tužno žitije, potom stotinak aforizama o opasnom pomeranju galaktičkih maglina ali i jednu respektabilnu zbirku lucidno pisanih eseje koju je posvetio Nikoli Tesli.

«Dakako brale – dumaše Buda – gospodina Česmena nije zanimala Edisonova električna stolica. Nisu ga interesovala Teslina burgijanja oko sijalica, munja ili radio aparata, jer se smrtna kazna u Kaliforniji po tradiciji obavljala isključivo uz pomoć cijanovodonika».

«Jadničak se - nadalje mudrovaše expresskafedjija - verovatno beganije radi, vazda vrteo oko Teslinih vizija o bezžičnom prenosu velike količine žive vage. To je to. Napisati best-seller, zgrnuti gomilu dolara i onda elegantno klisnuti iz kazamata a da niko od žandara to ne primeti; nestati u hiljaditom deliću sekunde, odmagliti u vidu lastinog repa, nije mala stvar niti je gospodin Česmen bio persona smešana od balkanskog blata poput naših političkih bundeva i bolesnih džeparoša! Ni slučajno!».

Istine radi, ovde nije zgoreg dodati da se tridesetak godina nakon Česmenovog smaknuća time istim Teslinim zamislima ozbiljno pozabavila jedna malešna družina japanskih filozofa zvana «Vrhovna Istina», medjunarodnoj javnosti poznatija pod imenom Aum Šinrikio. Japance će srpske vlasti - od februara do aprila 1995 godine - srdačno gostiti, dobro kljukati našim kulinarskim specijalitetima i uz pomoć iskusnog vodiča provoditi kroz Teslin muzej ne bi li se kosooki kamarati natenane, onako relaksirano, upoznali sa ubitačnim oružjem i raznim makro i mikro vibratorima visokih seksualnih frekvencija sa kojima će naši generali, kad tome dodje vreme, kad vaseljenom do u beskraj odjeknu proročke reči Jovanovog Otkrovenja, lasno zavladati svetom: od Arktika pa sve tamo dole do zaboravljene Patagonije i ledenih polja Antarktika.

Ironijom sudbine, pomenuta bulumenta ugursuza u poslednjem trenutku okreće ledja Nikoli Tesli i svoje poverenje bezrezervno daje kapitalističkoj metodi zatvora u San Kventinu - upotrebivši Sarin za napad na rodjene zemljake u tunelu tokijske podzemne železnice, dvadesetog marta 1995. Sramota i opet sramota!

Medjutim, kao ni mnogi drugi pre njega tako ni uvaženi gospodin Česmen nije uspeo da provali Teslinu rasprskavajuće-homogenu šifru, velelepnu kriptozavrzlamu ultra evolutivnog obrta vremenske eskalacije koju je on zapetljao zarad čuvanja tajne o načinu eksploatacije planetarne energije. I Česmen i nebrojeni naučnici širom sveta ostadoše zauvek zarobljeni u bezizlaznom Kirkegardovom vremensko-filozofskom škripcu. Česmen je, konačno, u prisustvu zvaničnih predstavnika američkih vlasti, otrovan cijanovodonikom drugog maja 1960 godine a dični naučnici, zakletvama posvečeni slavljenju Teslinih pronalazaka, «natukoše šešire na glave i odoše na sledeći kongres». 1)

Raša Todosijević, Beograd, 9 Maj 2010

1)

Gazda Buda je u svom zaveštanju – a reč je o oporuci sročenoj na listu papira istrgnutom iz obične školske sveske - potanko opisao sve važne pojedinosti svog samoubistvo. Prikan je uobrazio da je on glavom i bradom Bandit Crvene Svetlosti a njegova tesna kuhinjica ultra moderna gasna komora smeštena na obali Tihog okeana, u zalivu Svetog Franje. Uprkos nesumnjivoj skromnosti koja je od malih nogu krasila duh tog hriščanina i uzornog domaćina, zaista je iluzorno misliti da će iko ikad poverovati u istinitost njegovih budalastih reči ili u mogućnosti da on, hladnokrvno, perom i plemenitom sepijom, u maniru starinskih krasnopisa, pribeleži svoje poslednje trenutke dok se nevidljivi gas širi brižno zaptivenom kuhinjom. «Gledam sebe u ogledalu, vidim svoj orlovski nos, vidim svoje buljave oči, muti mi se u glavi, osećam da tonem u bezdan smrti i sve mi se čini – zapisuje Buda u svom improvizovanom testamentu - kao da sam ja slika i prilika onog ružnog i nesretnog Jevrein Lutalice koga su prestrašeni mornari sa broda De Gratia videli skrivenog u potpalublju napušteng brigantina Nebeska Meri».

Dohvativši se teškog bremena nepristrasnog svedočenja o svom samrtnom času, Buda je mešao jednu izmišljotinu sa drugom, nudeći šuntavim naslednicima sliku umišljenog dogadjaja stvorenog od pregršti nebuloza i kojekakvih literarnih pabiraka. Trujući se prirodnim gasom za kuvanje, zapravo i pre nego što je koštunjavim prstima - suprotno kretanju kazaljke na satu - odvrnuo nazubljeni mesingani točkić koji nudi slobodu zarobljenom gasu, Buda pominje miris gorkog badema i time nas upućuje na izvor svog nadahnuća tj. na Kerila Česmena koji je, sa svoje strane, podatke o svojstvima cijanovodonika i podatke o pravno valjanoj proceduri izvršenja smrtne kazne u kalifornijskim zatvorima, prepisao iz stručne literature. Tako mu to dodje.

Le Faiseur d' oreilles

Izvesni trgovac finim suknom po imenu Gijom odlučio je da krene na duže putovanje u nameri da od starih pariskih dužnika i velikih džimrija iscedi zaostale dugove. Izračunao je da će mu za celo to kasno jesenje lomatanje biti potrebno najmanje dvanaest noćenja. U selu je ostavio svoju mladu ženu Alisu koju pred polazak posavetovaše da strance nikako ne pušta u kuću i da pazi na radnju dok se on ne vrati. Još se čestiti Gijom nije ni dočepao granice parohije a u njihovu kuću banu Alisin rodjak Andre.

Draga Alisa - započe Andre – sudeći po boji tvog bledog tena mogu zaključiti da si ti u blagoslovenom stanju i da ćeš u dogledno vreme roditi lepog dečkića bez jednog uveta. Onaj božanski čin kreacije tvoj trapavi Gijom nije umeo da obavi kako valja.

Posle tih uznemiravajućih uvodnih reči on se Alisi poče nudit da bude njen lični lekar i da joj u jednoj opuštenoj ljubavnoj seansi doda deo tela koji nedostaje njenom nerodjenom andjelčiću.

Bezazlena ženica prihvata rodjački savet i sa oduševljenjem stade da uzima njegove stručne kurco-terapije. Sve bi to moglo potrajati do u nedogled da joj jednog dana ipak nije palao na pamet da bi dete možda moglo da ima previše ušiju.

Kada se Gijom sa kesom novca vratio sa pomenutog poslovnog putovanja i zatim se koji dan lepo odmorio onda on svrati do Andreove žene Margarete, takodje mlade i raspupele seljančice. Uz krčag hladnog belog vina i slatke pariske kolačiće Gijom joj uzgred pomenu da mu se čini da je ona trudna i da će za šest ili najkasnije za sedam meseci roditi dete bez levog uveta. Gijom joj brižan predloži, a i šta bi drugo, da ona malkice zadigne haljinu i raširi nogice, a on će se sa svoje strane svojski potruditi da stvori uvce koje je Andre u brzini zaboravio da napravi njihovom detencetu.

Dragi moj Gijom – reče mu Margareta - lati se ti tvog nestrpljivog petlića a o uvetu nemoj da brineš. Koliko znam sa ušima je sve potaman. Meni je važnije da mi se dete ne rodi bez deset prstiju.

Napomena:

Anegdota o kojoj je ovde reč, zapravo ta nejasna numerološka zavrzlama, nastala je krajem šesnaestog veka u Francuskoj. Rekoše: priču su, verovatno, zgotovile krezube seljačine što životariše po onim tužnim i ružnim selendretinama načičkanim uz reku Marnu i po rubu slavnog Château-Thierry-a. Nju je negde čuo, na papir bacio, tek malo uljudio i zatim sebi pripisao onaj bestidni lezilebović, dokazani bogohulniki i srceparajući rasejanko zvani Jean de La Fontaine.

Raša Todosijević, 24.09.2005 Beograd.

Rasa Todosijevic

Resignation XII

2008

Popular version,

Revised on 14^th of May, 2008

At the beginning of 2008 the poverty hit me. People would say: hunger is knocking at the door. Whatever is going to happen to me onwards I remain firm in my piety. Yesterday I was visited by the priest. He says he admires me. He thinks I’m a saint and that future of Serbia rests on my shoulders. While leaving, and without any reason, he passed the remark that baroness de Staël, namely, Anne Louise Germaine Necker baronne de Staël–Holstein, the wife of that naïve Swedish diplomat, was a rake, a heretic and the witch. In addition he told me that the hodge-podge made of holy Serbian paganism and Orthodoxy is pure nonsense and that he doesn’t understand at all why this French woman likes Germans. It would be better if the guy had brought something to snack together, than to bother me with that French woman who deceased long time ago. What’s wrong with Mme de Staël? I prefer much more hot porridge and a fresh loaf of bread than all of his tittle-tattle about God, immaculate conception and French history. One can sincerely love mankind, all the people in this world, both the good and the evil ones, one can love little children, women, even the ants, and simultaneously not believe at all in life after death, angels and that immense amount of demonic forces.

I have had great luck and finally managed to finish one story. Here it is what it’s all about. One incredibly pretty looking girl falls in love with a poet. This poet-laureate is a police informer, an ardent Russophile, a true quisling and a male prostitute. He is, therefore, a plain scumbag with heavy makeup, and she – upon finding out from her friends about these somewhat vague spots on the map of his impeccable character – wringing her hands all day, silently weeps and doesn’t know what to do with herself. She cannot understand that poetic souls can also be informers. In the forenoon he writes his verses, something between dark Nerval and blind Homer, in the afternoon he delivers his literary sermons, and in the early evening he drinks heavily and shamelessly, provokes ordinary, single-hearted people and denunciates his colleagues. In fact, I have imagined him as a modest and somewhat old-fashioned middle-aged provincial, who wants nothing else but privileges.

I still torture myself about the title. Maybe I’ll call this story “Headless Poet”. Wherever our poet may find himself he holds in his hand a Russian military cap, the real Russian officer’s cap, which his older sister (of course, a fictitious sister, actually my creation) had bought him in Moscow, but he doesn’t have his head with himself. Just trust me – this guy never carried his head on his shoulders. At least, not publicly. So he walks through Belgrade, wanders around, creates within himself new verses, new elegies, but everybody knows quite well that he left his head at home in the refrigerator.

Raša Todosijević

Belgrade, Sunday, 2^nd of March 2008

Translated by: Dusan Djordjevic Mileusnic